بنکەی زانیاری / قسەکردن لەگەڵ خەڵک

کۆدکردنی بەرگری کوانتەم

پەیامە تایبەتەکان و چاتی گروپی لە نێوان بەکارهێنەرانی Nymchat دەتوانرێت کۆد بکرێت بەم شێوەیە کە تۆمارکردنیان ئەمڕۆ هیچ ناکڕێت بۆ هێرشبەرێک، تەنانەت کاتێک کۆمپیوتەری کوانتەمیش دەگاتە دەستمان.

ئەم لاپەڕەیە بە ئامێری وەرگێڕدراوە بۆ ئاسانکاری. ئەسڵی ئینگلیزی ئەو وەشانەیە کە کاری پێدەکرێت.

ئەو کێشەیەی کە چارەسەری دەکات

کۆدکردنی ئاسایی Nostr — NIP-44، . کە ئەمەش چییە پەیامی تایبەت و چاتی گروپی لەسەر دروستکراون — دوو نیوەی هەیە. نیوەی ئەو... لە ڕاستیدا دەقەکە دەگۆڕێت (ChaCha20، HMAC-SHA256، HKDF) بە وردی لە بەرامبەر کوانتەمێکدا هەڵدەگرێت کۆمپیوتەر. ئەو نیوەیەی کە لەسەر کلیلەکە هاوڕان نییە.

ئەو ڕێککەوتنە سەرەکییە بریتییە لە Diffie-Hellman ی کێوی بیضاوی لەسەر secp256k1، هەمان بیرکاری کە بیتکۆین بەکاری دەهێنێت. ئەلگۆریتمەکەی شۆر بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ چارەسەری دەکات. هەرکەسێک دژی کلیلی گشتی بەڕێوەی ببات، ئەو... کلیلی تایبەت، و لەگەڵیدا هەموو نهێنیەکی هاوبەش کە کلیلەکە تا ئێستا بەرهەمی هێناوە.

چۆن کاردەکات

Nymchat شێوازی نامەی NIP-44 بە تەواوی وەک خۆی ڕادەگرێت. ڕێککەوتن لەسەر کلیلی ئەوەی پێشتر بەکاردێت دەستکاری ناکرێت؛ ڕێککەوتنێکی دووەمی سەربەخۆ لە دەوروبەری زیاد دەکرێت. بۆیە لە هەر نامەیەکدا دوو گۆڕینەوەی کلیلی هەیە لەبری یەک:

• ستانداردەکە secp256k1 ECDH، ڕێک وەک پێشتر؛
• ML-KEM-768، ئەلگۆریتمەکەی دوای کوانتەم NIST ستاندارد کراوە وەک FIPS 203. ئاسایشەکەی لەسەر کێشەکانی تۆڕ وەستاوە، کە ئەلگۆریتمەکەی شۆر دەستی لێنادات.

ئەو دووانەن چین بە چین، نەک تێکەڵنامەکە بە NIP-44 کۆدکراوە ڕێک وەک هەرکاتێک بوو، و ئەو دەقە کۆدکراوە (ciphertext) تەواوە دووبارە لەناو چینێکی پاش-کوانتەمدا دەبەسترێتەوە — ChaCha20-Poly1305، کە لە ڕێگەی نهێنییە هاوبەشەکەی ML-KEM کۆدکراوە. کلیلەکەی ناردووە، کلیلەکەی وەرگر، دەقە کۆدکراوەکەی encapsulation و کلیلەکەی ML-KEM وەک context لەناو ئەو derivation-ەدا بەستراونەتەوە، بە جۆرێک کە نەتوانرێت چینێک لە ئاڵوگۆڕێکی ترەوە هەڵبگیرێت و دووبارە لە ئاڵوگۆڕێکی تردا بەکاربهێنرێتەوە.

تێکەڵکەرێک وەک X-Wing یان PQXDH لە ئیسیگناڵ، لەبری ئەوە هەردوو نهێنییەکە تێکەڵ دەکات بۆ یەک کلیل. Nymchat ئەوە ناکات، و هۆکارەکەش زیاتر پراکتیکییە نەک کرێپتۆگرافی: تێکەڵکردن پێویستی بە دەرەنجامی خاوی ECDH هەیە، و زیادکراوەیەکی وێبگەڕ (browser extension) یان واژەنکارێکی دوور (remote signer) هەرگیز ئەوە ناداتەوە — بەڵکو دەقێکی کۆدکراوی تەواو (ciphertext) دەگەڕێنێتەوە، کە ئەوەش مەبەست سەرەکییە لە پاراستنی کلیلەکە لە شوێنێک کە ئەپەکە نەتوانێت بڕوات بۆی. چیناییکردن (Layering) NIP-44 بە تەواوی دەپارێزێت و لەلایەن هەرچییەکەوە دروست دەکرێت کە کلیلەکەی ناسنامە هەڵدەگرێت، لەوانەش واژەنکار، بە شێوەیەک کە ئەو چوونە ناوەوەیان (logins) ببێتە بەشداربووی ئاسایی لە جیاتی ئەوانەی لە دەرەوە دەهێڵدرێنەوە.

تایبەتمەندییە گرنگەکە لە هەردوو ڕێگاکەدا هەمانەیە: ئەنجامەکە بریتییە لە بە کەمترین ئاست وەک نیوەی بەهێزترخوێندنەوەی نامەکە بەواتای تێپەڕین لە هەردوو چینەکە دێت. ئەگەر کریپتۆگرافیای lattice لەوەی چاوەڕوان دەکرێت لاوازتر دەربچێت، شکاندنی ML-KEM تەنها چینە دەرەکییەکە لادەبات و NIP-44ی ئەمڕۆ لە ژێرەوە جێدەهێڵێت. ئەگەر secp256k1 لە کۆمپیوتەرێکی کوانتەمیدا شکەسێتەوە، چینە ناوەوەکە دەکرێتەوە بەڵام دەرەکییەکە نا. هێرشبەر دەبێت هەردووکیان بشکێنێت.

هەموو پەیامێک ئاڵوگۆڕێکی نوێی دوای کوانتەم بەدەست دەهێنێت، بۆیە گەڕاندنەوەی کلیلی یەک پەیام ئاشکرای دەکات هیچ لەبارەی ئەوانی ترەوە.

نیوەی پاش-کوانتەم پێویستی بە کلیلێکی تایبەت بە خۆی هەیە، و ئەوەی ئەو کلیلە لە کوێوە دێت ئەوەیە بڕیار دەدات ئایا هەموو شتەکە بەهایەکی هەیە یان نا. بە ئەنقەستە... نەخێر لە لای تۆوە دەرھێنراوە nsec. کۆمپیوتەرێکی کوانتەم کە نیوەی کلاسیکی دەشکێنێت، هی تۆ دەگەڕێنێتەوە nsec لە کلیلی گشتییەکەتەوە، و هەر شتێک کە لەوەوە وەرگیراوە nsec بە فۆرمولایەکی بڵاوکراوەوە دەر دەچێت — دوو قفڵ بە یەک شکاندن دەکرێنەوە. بۆیە Nymchat شتێکی جیاواز بەرهەم دەهێنێت. کۆدی پاش-کوانتەم بۆ هەر ئەژمارێک، جارێک، لە بایتی هەڕەمەکییەوە کە هیچ بەهایەکی گشتی ئاشکرا ناکات. بەم شێوەیە دەخوێنرێتەوە: nympq1… و لە تەنیشت ... ـت دانیشێت nsec لە وردەکارییەکانی Nymەکەتدا، بە هەمان شێوە ئاشکرا کراوە و کۆپی کراوە. ئەمە وشەی تێپەڕ نییە و ناو تۆمارکردنی دووەمیش نییە: ئەمە کلیلێکی ئەوەیە کە دەتوانیت پاشەکەوت بکەیت، ڕێک وەک... nsec.

هیچ شتێک نییە بۆ داگیرساندن

ئەمە ڕێکخستن نییە. کۆدکردنی دوای کوانتەم بە سادەیی ئەوەیە کە چۆن نیمچات قسە لەگەڵ نیمچات دەکات، ئەو... بە هەمان شێوە کۆدکردنی ئاسایی ئەوەیە کە چۆن قسە لەگەڵ هەموو شتێکی تر دەکات. بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی بۆ... هەموو نامەیەکی تایبەت و چاتێکی گروپی لەگەڵ بەکارهێنەرێکی تری نیمچات.

ڕێکخستنەکان » تایبەتمەندی و ئاسایش نیشان دەدات کە ئایا چالاکە و چەندێک لە پەیوەندیکارەکانت لە ئێستادا دەگاتێ، بەڵام تەنها وەک زانیارییە — هیچ سویچێکی نییە.

ئەمە بە هەر شێوازێک کە چوونە ناوەوە ئەنجام بدەیت کار دەکات. چوونە ناوەوە لە ڕێگەی پاشکۆی وێب (NIP-07) یان واژۆکاری دوور (NIP-46) هەرگیز کلیلە ناسنامەیییەکەت بە ئەپەکە ناسپێرێت، کە ئەمەش هەموو مەبەستی بەکارهێنانی یەکێکیانە — وە پێویست ناکات ئەوە بکات. دوو نیوەکەی کۆدکردنەکە لە یەک جیا دەکرێنەوە: واژۆکارەکەت ئەو بەشە ئەنجام دەدات کە هەمیشە ئەنجامی دەدا، و ئەپەکەش بە بەکارهێنانی کۆدی گەڕانەوەت، کە ڕاستەوخۆ لای خۆی هەیەتی، ئەو بەشە ئەنجام دەدات کە پەیوەندی بە پۆست-کوانتەمەوە (post-quantum) هەیە. چوونە ناوەوە لە ڕێگەی پاشکۆ و واژۆکاری دوورەوە، بەشدارییە ئاساییەکانن لە هەردوو ئاراستەکەدا. هێڵی بارودۆخ لە ڕێکخستنەکاندا دەڵێت چی بۆ تۆ دەیسەپێنێت.

هیچ شتێک کە پێشتر هەتە کاریگەر نییە. هەموو نامەیەک لە مێژووەکەتدا لەسەر هەموو ئامێرێکدا بە شێوەیەکی خوێنراوە دەمێنێتەوە، تەنها بە... nsec, ڕێک وەک پێشوو، و بە هەمان شێوە دەمێنێتەوە بۆ ماوەی تەمەنی ئەکاونتەکە. چی پێویستە بۆ nympq1… کۆدی گەڕانەوە ئەو ماددەیەیە کە بەرگەی کوانتەمییە و لە ئێستاوە دەنووسرێت: نامە نوێیەکان، و ڕێکخستنە هاوئاهنگکراوەکان و ئەرشیڤەکە کە لەگەڵیاندا دەگوازرێنەوە.

بۆیە ئامێرێک دەبێت ئەو کۆدە هەڵبگرێت پێش ئەوەی بتوانێت ئەوان بکاتەوە، و ئێستا زیادکردنی ئامێرێک هەنگاوێکی زیاتر دەوێت. لە هەمان پانێڵدا لەسەر ئامێرە نوێیەکە، ئەو دەلکێنیت... nympq1… کۆدێک لە ئامێرێکەوە کە پێشتر هەییەتی. جارێکە بۆ هەر ئامێرێک، نەک جارێک بۆ هەر چوونەژوورەوە. ئەو هەنگاوە کێشەیەک نییە کە توانیومان لێتان نەمیناوە: کۆدێک کە بتوانێت بە خۆی بگاتە ئامێرێکی نوێ، دەبێت لە ناو نامەیەکی ئاساییدا بێت، و ئەو نامەیەش ڕێک ئەوەیە کە هێرشبەرەکە (کە ئەم تایبەتمەندییە بۆ ڕێگریکردن لەی دروست بووە) تۆماری دەکات. ئەو هەنگاوە هۆکارە کە پاراستنەکە ڕاستەقینەیە.

ئەپەکە دروست دەکات nympq1… کۆدێک بۆ تۆ، بۆیە هیچ شتێک نییە هەڵبژێریت و هیچ شتێک نییە داهێنیش بکەیت. بۆ بینینی: دەست لە nymەکەت بدە بۆ کردنەوە بینین یان دەستکاری کردنەوەی وردەکارییەکانی Nym, ئەینجا کلیلە تایبەتەکە و کۆدی گەڕانەوەی ئەم ناوە ئاشکرا بکە. ڕێک لە ژێر ...ت دانیشتووە nsec, بە هەمان دوگمەکانی نیشاندن و کۆپکردنەوە. هەرگیز پێویست ناکات بیر لەوە بکەیتەوە تا ئەو ڕۆژەی کە ئامێرێکی دووەم زیاد دەکەیت.

ئامێرێکی پەیوەست نەکراو لەم نێوانەدا قفل ناکرێت. بەردەوام دەخوێنێتەوە هەموو ئەوەی کە بە کۆدکردنەوەی (encryption) کۆنتر نووسراوە و بە ئاسایی ناردن بەردەوامە، و هەرکاتێک پەیوەندی پێوە بکەیت، دەگەڕێتەوە و ئەو نامانە دەکاتەوە کە بەرگەی کوانتەم دەگرن و پێشتر نەیدەتوانی بخوێنێتەوە. هیچ شتێک لەدەست ناچێت ئەگەر درەنگ پەیوەندی پێوە بکەیت.

لەگەڵ کێ بەدەستی دەهێنیت

هەردوو لایەن پێویستی پێیەتی. هەر کلاینتێکی Nymchat ڕاگەیەندراوێکی بچووک، واژۆکراو و بە زووترین کات بەسەر دەچێت بڵاو دەکاتەوە کە ئەمە دەڵێت، و کاتێک کلیلێکی پۆست-کوانتەم (post-quantum) هەیەتی، ئەوەش لەگەڵیدا دەخاتە ڕوو. بەدەستهێنانی ڕاگەیەندراوێکی دروست بۆ کەسێک ئەوەیە کە وا لە ئەپەکە دەکات ئاڵوگۆڕی بەهێزتر لەگەڵیاندا بەکاربهێنێت. هیچ دانوستانێک نییە کە دەکرێت دەستکاری بکرێت: یان کلیلەکە لەوێیە یان نییە، و چونکە ڕاگەیەندراوەکە لەلایەن نووسەرەکەیەوە واژۆ کراوە، کلیلێکی جێگرەوە دەبێت ساختە (forged) بێت نەک تەنها پێشکەش کراو.

هێرشبەرێک کە ڕێلەیەک کۆنترۆڵ دەکات دەتوانێت کارەکە ئەوەیە ڕاگەیاندنەکە ڕادەگیرێت، بە جۆرێک کە ناردەر هەرگیز کلیلێک نەبینێت و بگەڕێتەوە بۆ کۆدکردنی ئاسایی. ئەوە شایەنی ئەوەیە بە ڕوونی دەربڕابێت. ئەوە دەبێتە هۆی لەدەستدانی پاراستنی دوای کوانتەم بۆ ئەو نامانە؛ ناتوانێت نامەکە بکاتە شتێکی نەخوینراو، و ناتوانێت وەڵامت بکاتەوە کلیلێک قبوڵ بکەیت کە هی خۆت نییە. کلاینتەکان داوازی لە چەندین ڕێگەی گواستنەوە دەکەن، بۆیە ڕاگرتنی ڕاگەیاندنەکە پێویستی بە کۆنترۆڵکردنی هەموویان هەیە.

ئەو ڕاگەیاندنانە هەفتەیەک دەمانێن و لە کاتی بەکارهێنانی ئەپەکەدا بە شێوەیەکی ڕۆژانە نوێ دەبنەوە. ئەگەر زیاتر لەوە دوور بکەویتەوە، ڕاگەیاندنەکەت بەسەر دەچێت و بۆ ماوەیەک وەک بەکارهێنەرێکی ئاسایی Nostr ئەژمار دەکرێیت: ئەو نامانەی لەو کەمەکییەدا بۆت دەکرێنەوە، بە شێوازی ئاسایی کۆد دەکرێنەوە لەبری شێوازی بەرگری دژی کوانتەم. هێشتا دەگەن و دەتوانیت بیخوێنیتەوە — و هیچ شتێک کە پێشتر وەرگرتووت نایە سەر کاریگەری. کردنەوەی ئەپەکە ڕاگەیاندنەکەت دووبارە بڵاو دەکاتەوە، و کۆدکردنەوە (encryption) بەهێزەکە خۆی دەست پێ دەکاتەوە. پێویست بە هیچ کارێکی دووبارە کردنەوە نییە.

هەموو کەسێکی تر بە تەواوی وەک جاران بەردەوامە لە کارکردن. Bitchat بەکارهێنەران و هەر کلاینتێکی تری Nostr ستاندارد وەردەگرن. NIP-17, وەک خۆی دەمێنێتەوە. هیچ شتێک تێک ناچێت کاتێک پەیام بۆ کەسێک لە دەرەوەی Nymchat دەنێریت.

پەیامێکی دوای کوانتەم جێگەی دەگرێتەوە ستانداردەکە نەک شانبەشانی خۆی بنێردرێت. ناردنی هەردووکی بێمانا دەبێت: هێرشبەرێک بە سادەیی کۆپی لاوازتر دەشکێنێت.

ئەو نوسخەی کە ئاراستەی... تۆ هەروەها بەدەستی بهێنە — ئەو یەکە کە ئامێرەکانی ترت دەیخوێننەوە، ئەو... ئەرشیف لە پشتیەوە، و ڕێکخستنە هاوکاتەکانت، کە بە هەمان ڕێگا دەڕۆن و هەڵگری... لیستی گفتوگۆکان، کلیلی گروپەکەت و مێژووی نامەکانت. جێهێشتنی هەریەکێک لەوانە لەسەر کۆن کۆدکردن دەیانکردە لاوازترین شت کە تۆ هەڵیدەگریت: هەر کەسێک کە بشکێت بخوێنرێتەوە کریپتۆگرافیای ئەمڕۆ، هەرچەندە بە وردی پەیامەکان خۆیان مۆر کرابوون.

مانەوە بە خوێنەرەوە لەلایەن بیچاتەوە

بیچات ناتوانێت فۆرماتەکەی نامەکانی نیمچات بخوێنێتەوە، بۆیە لە ڕووی مێژووییەوە نیمچات کۆپی دووەمی ناردووە هەموو پەیامێک بە فۆرماتەکەی بیچات بۆ هەر کەسێک کە ڕەنگە بەکاری بهێنێت — کە، بۆ کەسێک تۆ هەرگیز نەتبیستبوو، مەبەستت هەموو کەسێک بوو.

ئەو ڕاگەیاندنەی سەرەوە ئەو پێشبینییە ناپێویست دەکات. ئەگەر کەسێک یەکێکی بڵاوکردبێتەوە، ئەوا... بەڕێوەبردنی Nymchat، بۆیە کۆپی Bitchat لادەبرێت و تەنها پەیامی بەهێزتر دەنێردرێت. ئەگەر ئەوان... نەیانکردووە، هیچ نەگۆڕاوە: هێشتا هەردوو فۆرماتەکە وەردەگرن، بەتەواوی وەک پێشتر، بۆیە هیچ تۆ دەینێری دەتوانێت ببێتە نەخوێندنەوە چونکە ئەپەکە بە هەڵە پێشبینی کردووە کە کەسێک کام مشتەری بەکاردەهێنێت.

ئەمەش وەک خودی کۆدکردنەکە ئۆتۆماتیکی و هیچ ڕێکخستنێکی نییە.

لە چاتی گروپیدا

پەیامەکانی گروپ پێشتر بە جیا بۆ هەر ئەندامێک کۆد کراون، بۆیە گروپێک دەتوانێت هەردوو جۆرەکە تێکەڵ بکات بە ئازادی — ئەو ئەندامانەی کە مشتەریەکانیان پشتگیری دەکەن کۆدکردنی بەهێزتریان دەستدەکەوێت، ئەوانی تر کۆدکردنی... ستاندارد یەکێک، و گروپەکە بە شێوەیەکی ئاسایی کاردەکات بە هەر دوو ڕێگاکە.

بەهۆی ئەوەشەوە، پەیامی گروپی تەنها کاتێک نیشانە دەکرێت کە بەرگری کوانتەم دەکات هەموو ئەندام بەو شێوەیە وەریگرتووە. ئەگەر تەنانەت یەک کۆپیش ئاڵوگۆڕی ستانداردی بەکارهێنابێت، ئەوا ئەو کۆپییە هەمان شت هەڵدەگرێت پەیامەکە، کەواتە پەیامەکە بە گشتی تەنها بەقەد لاوازترین کۆپیەکەی پارێزراوە. ئەپەکە دەڵێت "بەرگری کوانتەم بۆ ٨ لە ١٠ ئەندام" نەک کۆکردنەوە.

هەروەها چاتەکانی گروپیش خۆیان دەهێڵنەوە سووڕانەوەی کلیلی یەکجارەکی، کە دەشارنەوە کێ لە گروپێکدایە لە هەر کەسێکەوە کە سەیری ڕیلەی دەکات. ئەو پاراستنە کاریگەری لەسەر نییە و بە تەواوی وەک خۆی کاردەکات.

خوێندنەوەی نیشانەکە

هەموو نامەیەکی تایبەت و نامەیەکی گروپ کەمێکی هەڵدەگرێت قەڵغان لە تەنیشت قوفڵەکە. دەست لێدان لە هەر دوو نیشانەیەک ڕوونکردنەوە دەدات لەوەی چی نیشان دەدات.

پارێزەر هەمیشە لەسەر نامەیەکی کۆدکراو هەیە، و بە ڕوونی دەڵێت کاتێک وەڵامەکە نەخێرە. نەبوونی نیشانەکە دەبێتە هۆی گومان؛ ڕەنگە بە یەکسانی بە واتای "بەرگری دژی کوانتەمی نییە"، "ئەم وەشانە زۆر کۆنە"، یان "نیشانەکە تێکچووە" بێت — و نیشاندەرێکی ئاسایش کە نەتوانرێت لە نیشانەیەکی تێکچووەوە جیا بکرێتەوە، هیچ شتێکت پێ ناڵێت.

ئەو لە تەنیشت قفلەکە دەنشینێتەوە لەبری ئەوەی جێگەی بگرێتەوە، چونکە هەردووکیان وەڵامی پرسیارێکی جیاواز دەدەنەوە، و پەیامێک دەکرێت یەکێکیان بێت بەبێ ئەوی تریان — دژە کوانتەم بێت بەڵام لە ناردەری پشتڕاست نەکراوەوە بێت، یان پشتڕاستکراوەوە بێت بەڵام بە شێوەیەکی تەقلیدی کۆدکراوە.

نامە کۆنەکان شیلدی هێڵدراوەکەیان بە شێوەیەکی هەمیشەیی ڕادەگرن. هەر شتێک پێش ئەوە ناردابوو کە هەردوو لایەن لەسەر وەشانێکی بەرگری کوانتەمی بووبن، بە گۆڕینەوەیەکی تەقلیدی کۆدکراوە، و ئەو دەقە کۆدکراوە (ciphertext) پێشتر لە ڕێگەی گواستنەوەکانەوە (relays) هەیە — ناتوانرێت دوای ڕوودادەکە دووبارە کۆد بکرێتەوە. ئەمە ڕێک ئەو مەترسییە یە کە "ئێستا کۆکەرەوە و دواتر دەیکۆد بکە" پێی دەوترێت و چالاککردنی نوێیەکە لەمەودوا ئەو کێشەیە دادەخات، بۆیە ئەو نیشانەیەی کە ئاماژەی پێ دەدات وەڵامێکی ڕاستگۆیانەیە نەک هەڵەیەک.

ئەوەی نایکات

ئەمەش پارێزگاری لە... ناوەڕۆکەکان لە پەیامەکانتان. هەموو بەشێک لە... Nostr quantum-proof، و شایەنی ئەوەیە وردبین سەبارەت بە جیاوازییەکە.

• واژۆکان هێشتا secp256k1ن. ناسنامەکانی Nostr واژۆ لەگەڵ Schnorr لەسەر... هەمان کێوی. نەیارێک کە پێشتر کۆمپیوتەرێکی کوانتەمی کارکردنی هەبوو دەتوانێت ساختە بکات واژۆکردن و خۆدزینەوە لە کەسێک لە کاتی ڕاستەقینەدا. ئەوەی ئاڵوگۆڕی تێکەڵە دەوستێت خوێندنەوەیە هاتوچۆی تۆمارکراو — نهێنی، نەک ڕەسەنایەتی.
• پاراستنی پێشوەختە نییە. هەردوو کلیلەکە درێژخایەنن: NIP-44 کلیلەکەی لەوەوە وەردەگرێت کە... nsec, و ئاستی پۆست-کوانتەمەکە کلیلی ML-KEMەکە لە پشت ...ـتەوە دە gói دەکات nympq1… کۆد. هەموو نامەیەک چەپاککردنەوەیەکی نوێ وەردەگرێت، بە جۆرێک کلیلێکی نامەیەک نامەیەکی دواتر ناکاتەوە — بەڵام هەر کەسێک کە لە کۆتاییدا ئەو کلیلە درێژخایەنانەی لای بێت، دەتوانێت هەموو ئەوە بخوێنێتەوە کە تا ئێستا تۆمارکردووە، نەک تەنها ئەوەی کە دواتر هاتووە. ئەوەیە کە نامە کاتی تەواو دەبێت کەمکردنەوە، و ئەمەش ئەوەیە بۆچی ئەم تایبەتمەندییە ئامانجی کۆکردنەوەی ئێستا و درککردن بە دواترە، لەبری ئەو کلیلەی کە دەگیرێت.
• مێتاداتا نەگۆڕاوە. هێشتا ڕیلەییەک دەبینێت کە ڕووداوێک ئاراستەی... کلیلێک، و بە نزیکەیی کەی. کە لەلایەن... پێچانی دیاری و کلیلی یەکجارەکی، نەک لەلایەن ئەمە.
• بلووتۆث مێش ڕووپۆش ناکرێت. نامەیەک گواستراوەتەوە تۆڕەکە دەگوازێتەوە ناو دانیشتنی (session) Noise XX، کە کۆدکردنێکی بەهێز و نوێیە بەڵام گۆڕینەوەی کلیلەکەی کلاسیکییە — بۆیە چینەکەی پاش-کوانتەم (post-quantum) لەبەردەست نییە، تەنانەت لە نێوان دوو بەکارهێنەری Nymchatیشدا. نیشانەکە ئەمە ڕەنگ دەداتەوە: نامەیەک کە لە ڕێگەی مەشەوە (mesh) گەیەندراوە، نیشانی بەرگری لە دژی کوانتەم (quantum-resistant) نادات. زیادکردنی لەوێدا بە واتای گۆڕینی خودی دەستپێکردنەکە (handshake) دێت، کە پێویستە هەردوو لایەنەکە لە هەمان ساتدا ئەنجامی بدەن، بەبێ ئەوەی هیچ ڕێگەیەک (relay) بۆ پشتگیری هەبێت و لە هەمان کاتدا دەبێت لەلایەن Bitchatـەوە خوێندرابێتەوە.
• کۆدی گەڕانەوەکەت شتێکی دووەمە کە دەبێت بیهەڵگریت. دەست پێ دەکات بە nympq1 و دەبینیت لە وردەکارییەکانی Nym-ەکەت, لە هەمان پانێڵەکەی خۆت nsec — کلیک بکە لەسەر nymەکەت، پاشان “کلیلە تایبەتەکەی ئەم nym'ە و کۆدی گەڕانەوەی نیشان بدە”. تۆ nsec بە تەنیا کلیلە پۆست-کوانتەمەکەت دووبارە دروست ناکاتەوە — ڕێک هەر ئەمە وای لێ دەکات کار بکات — بۆیە ئەگەر هیچ ئامێرێک ئەو کۆدە لە خۆیدا نەبێت و تۆش هیچ کۆپییەکت لێ نەبێت، ئەوەی پێی بەستراوەتەوە ناتوانرێت دووبارە بکرێتەوە. هیچ ڕێگەیەک بۆ ڕێستکردن نییە و کەسیش نییە لێی بپرسیت. لە هەر شوێنێک کە تۆ پاشەکەوت کردووی nsec.
• ناتوانێت پارێزگاری لەو کارە بکات کە لایەنی بەرامبەر دەیکات. وەرگرێک هێشتا دەتوانێت وێنەی شاشە بگرێت، نامەیەک کۆپی بکە یان بیهێڵەرەوە.

ئەمە هەمان هەڵوێستە کە سیگناڵ لەگەڵ بەرزکردنەوەی دوای کوانتەمی خۆیدا دەیگرێتەبەر: ئاڵوگۆڕی کلیلەکە چاک بکە ئێستا، چونکە ئەوە ئەو بەشەیە کە هێرشبەر دەتوانێت بە شێوەیەکی پاشەکشەیی کار لەسەر بکات، و واژۆکان وەکو a کێشەیەکی جیاواز بۆ کەی ستانداردەکان دەگەنە پێشەوە.

پشکنینی کارەکان

جێبەجێکردنی ML-KEM بەرامبەر فەرمییەکە تاقیکراوەتەوە. ڤێکتەرەکانی تاقیکردنەوە NIST بڵاو دەکاتەوە بۆ FIPS 203کەواتە لە جیاتی ئەوەی تەنها بەرامبەر بە خۆی بپشکنرێت، بەرامبەر بە خودی ستانداردەکە دەپشکنرێت. ئەپڵیکەیشنی وێب و ئەپڵیکەیشنی مۆبایل، سەرەڕای ئەوەش، پابەندی کۆمەڵە ڤێکتەرێکی تاقیکردنەوەی هاوبەش دەبن، کە ئەمەش گەرەنتی ئەوەیە کە نامەیەک کە لەلایەن یەکێکیانەوە نووسرابێت، بتوانرێت لەلایەن ئەوی ترەوە بخوێنرێتەوە.

هەردووکیان کراوە سەرچاوە لەژێر AGPL-3.0، و دروستکردنەکانی ئەپی وێب دەکرێت دووبارە دروست بکرێنەوە — ببینە پشتڕاستکردنەوەی بینایەک.

بە قووڵییەوە: ڕێککەوتن لەسەر کلیلی دوای کوانتەم لە Nymchat — ڕاپۆرتێکی سپی تەکنیکی دەربارەی ئەوەی چۆن کلیلەکەی ML-KEM بەبێ دایرێکتۆری دابەش دەکرێت، ئەو پێکهاتە وردەی کە دوو گۆڕینەوەی کلیلەکە پێکەوە دەبەستێت، و ئەو دیزاینانەی کە ڕەت کراونەتەوە.