Bu’uura beekumsaa Namoota waliin haasa'uu

Icciitii kuwantum-danda'u

Ergaawwan dhuunfaa fi marii garee fayyadamtoota Nymchat gidduutti icciitii gochuun ni danda'ama kanaaf har’a isaan waraabuun nama haleelu tokko homaa akka hin bitu, al tokko kompiitaroonni kuwantum yoo dhufan illee.

Fuulli kun akka mijatutti maashiniin kan hiikamedha. Orijinaalli Ingiliffaa kan ilaallatudha.

Rakkoo inni furu

Icciitii Nostr idilee — . NIP-44 jedhamuun beekama, . kan jedhu maal ergaa dhuunfaa fi garee waliin haasa’uu irratti ijaaraman — walakkaa lama qaba. Walakkaa sana dhugumatti barreeffamicha scrambles (ChaCha20, HMAC-SHA256, HKDF) ol qabata ol gaarii kuwantum irratti kompiitara. Walakkaan furtuu irratti walii galu hin jiru.

Waliigaltee furtuu sun elliptic-curve Diffie-Hellman on secp256k1, herrega walfakkaatu Bitkoyin fayyadamudha. Algoritmiin Shor ifatti furmaata kenna. Namni furtuu ummataa irratti fiigu kamiyyuu deebisee argata furtuu dhuunfaa, fi iccitii qooddame hunda furtuun sun yoomiyyuu oomishe waliin.

Amma haamaa, booda decrypt

Kun rakkoo yeroo kompiitaroonni kuwantum dhufan jalqabu miti. Mormituu gahaa qabu kuusaan tiraafikaa icciitii ta’e galmeessuu danda’a har'a, irra taa'aa, waggoota booda decrypt godhaa. Wanti amma ergitan kan yeroo sanatti ammallee barbaachisaa ta'e kamiyyuu duruu saaxilameera. Sunis kan adda ta’edha haleellaa kana amala mo'amuu.

Akkaataa itti hojjetu

Nymchat akkaataa ergaa NIP-44 guutummaatti hin jijjiiru. Waliigalteen furtuu inni duraan fayyadamaa ture kan jiru hin qaqqabamu; isa lammataa, kan of danda'e ammoo isaan irratti dabalama. Kanaafuu, ergaa tokko irratti walii galteen furtuu tokko mannaa lamaan jira:

istaandaardii ta’uu isaati secp256k1 ECDH jedhamuun beekama, akkuma kanaan duraa;
ML-KEM-768 irratti kan argamu, algoritmiin kuwantum boodaa NIST akka istaandaardii ta’etti FIPS 203 irratti kan argamu. Nageenyi isaa rakkoo lattice irratti hundaa'a, kunis algorithm Shor hin tuqne.

Lamaanicha Daafaa-daafaa, hin wal-makuun. Ergaan NIP-44-n akka yeroo hundaatti ni qulqulleeffama, achiitii qulqulluu (ciphertext) xumuraa sana immoo, sirna ML-KEM irraa argameen, kutaa post-quantum — ChaCha20-Poly1305 keessatti lammataaf ni cufama. Furtuun ergaa barreessaa, furtuun fudhataa, achiitii qulqulluu qabiyyee (encapsulation ciphertext) fi furtuun ML-KEM fudhataa akka seenaa (context) ta'anii tooftaa sana keessatti ni walitti hidhamu, kanaanimatti kutaan tokko walitti dhufeenya tokko irraa kaasamee walitti dhufeenya biraatti irra deebisee fayyadamuu hin danda'u.

Walitti-qabuu (combiner) kan akka X-Wing yookaan PQXDH kan Signal kan jedhamu, rinciba (secret) lamaan kanaa gara furtuu tokkootti walitti makuu danda'a. Nymchat garuu hin godhu, sababni isaas kan kireptogiraafii (cryptographic) osoo hin taane kan qabatamaa (practical) dha: walitti makuun bu'aa ECDH qalbii (raw) barbaada, garuu extension buraawziirii yookaan mallatteessaa fageenyaa (remote signer) sana deebisee hin kennu — inni deebii kan kenne barreeffama madaallii (ciphertext) xumurame dha, kunis kaayyoon furtuu sana bakka appii sun hin gahunitti qabachuu dha. Layering NIP-44 guutuu taasisa, kan immoo eenyummaa furtuu (identity key) qabu kamiyyuu kan hojjetamu dha, mallatteessaa (signer) dabalatee, akkasumas galmaan bulchiinsota (logins) sun hirmaattota baramaa ta'u danda'u, osoo hin taane namoota dhabaman osoo hin taane.

Amalli barbaachisaan karaa lamaan wal-fakkaata: bu'aan isaa walakkaa jabaa sanaa waliin wal-jabaa xiqqaate.Ergaa dubbisuun kutaa lamaan darbuu jechuudha. Yoo kiringiraafii latticean hamma eegame irra dadhabaa ta'e, ML-KEM cabsuun kutaa alaa qofa irraa kaasa, NIP-44 kan har'aa garuu duuba isaa haa jiraatu. Yoo secp256k1 kompiitara kwantumiin cabse, kutaan keessaa banama, garuu kan alaa hin banamu. Nama miidhuun lamaan cabsuu qaba.

Ergaan hundi jijjiirraa kuwantum boodaa haaraa argata, kanaaf furtuu ergaa tokkoo deebifachuun mul'isa waa’ee warra kaanii homaa hin qabu.

Kutaan post-quantum furtii mataa isaa barbaada, fi bakka furtichi irraa dhufu murteessuudha wantichi guutummaarti gatii qabaachuu isaa. Inni qabatamaatti... miti keetiin ba'e nsec. Kompiitara kuwantaamaa kan walakkaa klaasikaa cabsu keessan deebisa nsec wijira beekamtii uumamaa keessaa, fi waan hundi kan irraa dhufe nsec foormulaan beeksisame tokkoon itti dhufa — quba lama tokkoon cabsuun banama. Kanaaf Nymchat adda addaa uuma Koodii kwantamaa boodaa Herrega hundaaf, yeroo tokko, byte-oota asaska ta'an kan gatiin walii tokko agarsiisne hin taanne irraa. Akkaataa kanaan dubbifama. nympq1… fi kan kee bira taa'u nsec iiwwisa Nym keessan keessatti, akkuma kanaan duraa ibsamee fi kopii'ame. Kun jecha ijaarataa (password) miti, akkasumas lammaffaa itti seenuu (login) mitis: kun meeshaalee furtii iskan kuusuu dandeessan, akkuma... nsec.

Wanti qabsiisu hin jiru

Kun haala mijaawaa miti. Post-quantum encryption jechuun salphaatti akkaataa Nymchat Nymchat waliin haasa'u, the same way ordinary encryption akkaataa inni waan biraa hunda waliin haasa'uudha. Ofumaan hojiirra oola ergaa dhuunfaa hunda fi marii garee fayyadamaa Nymchat biraa wajjin.

Sajartiiwwan > Iccitii fi Nageenya hojii irratti ta'uu isaa fi yeroo ammaa namoota walitti dhufeenya qaban (contacts) keessan meeqatti akka ga'u agarsiisa, garuu odeeffannoo qofa — islaan (switch) ittiin jijjiiramu hin jiru.

Akkaataa itti seenan hundumaaf kun ni hojjeta. Seenumsa browser-extension (NIP-07) ykn remote-signer (NIP-46) kanaan dameeyyiin eenyummaa kee appii sanaaf hin kennu, kaayyoon itti fayyadama sanaatiinis kun dha—akkasumas kennuun isaas hin barbaachisamu. Kutaan lamaan cifuu (encryption) sana addaan baafamu: mallattoo (signer) kee hojii isaa baramaa ture raawwata, appiin immoo koodii deebisii (recovery code) kee kanaan kutaa post-quantum raawwata, koodii kana immoo appiin of irratti qabata. Seenumsa extension fi remote-signer lachuu lamaan irratti hirmaattota wal-fakkaataa dha. Barreessii haala (status) Settings keessatti argamu kan si qooddu ibsa.

Wanti ati amma dura qabdu kamiyyuu hin miidhamu. Ergaan seenaa kee keessa jiru hundi meeshaa kamiyyuu irratti dubbisuuf qophaa'a ta'a, waan kee malee... nsec, akka kanaan duraa sirriitti, akkasumas umurii herrega kanaa hundaaf akkasuma ta'a. Maaltu ... barbaada nympq1… Koodiin deebisanii (recovery code) wantoota dandeettii quantum ittisuun ammaa irraa kaasee barreeffamanidha: ergaawwan haaraa, fi qindoominaa fi kuusaa isaan waliin deeman.

Kanaaf, meeshaan sun isaan banuun dura koodii sana qabaachuu qaba, fi meeshaa dabaluun amma tarkaanfii dabalataa tokko fudhata. Paanelliin sana irratti meeshaa haaraa keessatti ati... nympq1… koodii meeshaa duraan qabu irraa. Kun meeshaa tokkoof yeroo tokko dha, yeroo seensuuf (login) tokkoof miti. Tarkaanfichi sun rakkoo nuti balleessuu dadhabne miti: koodiin meeshaa haaraatti ofumaan dhuuluu danda'u ergaa gewoonaa keessa dhufeen dhufe, ergaan sun immoo, kan weerartaan dhaabbata kana dhaabbachuu qabu, isaan waraabaniidha. Tarkaanfichi sun sababa eegumsi sun dhugaa ta'eef.

Appiin uuma... nympq1… koodii siif, kanaaf filannoon hin jiru fi uumun hin jiru. Isaa argachuuf: banuuf nym kee tuqi Odeeffannoo Nym Ilaali ykn Sirreessi, sana booda Furtuu dhuunfaa fi koodii deebisanii fidu kan nym kanaa agarsiisi. Inni kallattiin jala jira keeti nsec, mallattoolee mul'isuu fi kofii wal-fakkaataa qaban waliin. Guyyaa meeshaa lammaffaa itti dabaltuutti malee waa'ee isaa yaaduuf hin barbaachisu.

Meeshaan hin walqabamne yeroo sana keessatti cufamuu hin dhabu. Wantoota hunda kallaattii hima cufamuu (encryption) durii irratti barreeffaman dubbisuu fi bifa normalii ta'een erguu itti fufa; yeroo walqabamsiiftu immoo, deebi'ee ergaawwan qoon-taamii ittisuuf uumaman (quantum-resistant) dura dubbisuu hin dandeenye banuu danda'a. Walqabachuun duubatti raawwachuun wanti tokko hammaatu hin dhabamu.

Meeshaaleen kee kanneen biroo

Meeshaan lammaffaan waan lama barbaada: kan akkaataa ammayyaa appii sanaa, fi... nympq1… koodii. Build moofaan hojii itti fufa — hin dhaabamne — garuu bifa (format) ammaa dubbisuu hin danda'u, kanaaf akka herrega keessatti tursiifamuutti, kopiyoowwan ati ofii keetiif qabattu kan inni dubbisuu danda'u gara isa moofaatti deebi'u. Meeshaan ammayyaa kan hin hidhamne ta'e seenaa kee moofaa dubbisee koodii gaafata. Kamiyyuu inni jiraachuu isaa nu hin himu, kanaafis kun odeeffannoo dha, waan nuti siif addaan baafannu miti.

Eenyu waliin argatta

Lammaanuu kana barbaadu. Kliiyantiin Nymchat hundi ergaa xiqqoo mallatteeffamee fi yeroo murtaa'e qabu kan akkas jedhu maxxansee baasa, akkasumas yoo furtuu post-quantum qabaate isaa ni dabalsa. Ergaa sirrii nama tokkoof qabaachuun, appiin akka jijjiirraa cimaa waliin isaan jiru fayyadamu taasisa. Mariin irratti daddabii hin jiru: furtuun ni jira ta'ee ta'ee hin jiru, akkasumas ergaan barreeffamaa isaa irratti mallatteeffamee waan jiruuf, furtuun jijjiiramee dhiyaate so'atamee uumamu qofa ta'a, kan akka dhiyaatamu qofa miti.

Namni relay to'atu maali? danda'uu beeksisa haquudha, kanaaf ergaa erguunii (sender) furtii hin argatu, kanaafis gara koodii (encryption) barmaataa deebata. Kun ifatti ibsamuu qaba. Ergaa sanaaf eegumsa post-quantum dhabuu jechuudha; ergaa sana dubbisuu akka hin dandeenye hin taasisu, akkasumas furtii kan kee hin taane akka fudhattu hin taasisu. Namoonni (clients) relaywwan hedduu gaafatu, kanaaf beeksisa sana haquun hunda isaanii to'achuu barbaada.

Beeksisonni sun torban tokko fudhatu, appii sana yommuu fayyadamtu immoo guyyaa guyyaatti ofii isaanii haareessu. Yoo sana ol yeroo dheeraaf irra jiraatte, kan kee dhumata, yeroo muraasaaf immoo akka namoota Nostr kana fayyadamanii qofaatti dubbifama: erriin yeroo sana keessa siif ergaman karaa "quantum-resistant" osoo hin taane, karaa qabcinsaa (encryption) normal ta'een kanii qabamaniidha. Isaan ni dhufu, ati immoo dubbisuu dandeessa — waan duraan argatte immoo waan tokko irratti miidhaa hin qabu. Appii sana banuun beeksisa kee irra deebisee maxxansuu, qabcinsaan (encryption) cimaan immoo ofumaan deebi'ee hojjeta. Waan irra deebii hojjetamu hin jiru.

Namoonni biroo hundinuu akkuma duraanii hojjechuu itti fufa. Bitchat fayyadamtootaa fi kamiyyuu clientii Nostr kan biroo sadarkaa ni argatu NIP-17 jedhamuun beekama, hin jijjiiramu. Namoota Nymchat ala jiraniif ergaa yeroo ergitu wanti tokkoyyuu hin jififamu.

Ergaa kuwantum boodaa bakka bu’a isa istaandaardii ta’e cinatti ergamuu caalaa. Lamaanuu erguun bu'aa hin qabu: haleellaan tokko waraabbii dadhabaa ta'e sana salphaatti cabsa.

Koppiiwwan gara ati akkasumas argadhu — isa meeshaaleen kee kanneen biroo dubbisan, kan archive duuba isaa, fi qindaa'inoota walsimsiisan kee, kanneen karaa walfakkaatuun imalanii fi kan kee baatan tarree haasawa, furtuuwwan garee keetii fi seenaa ergaa kee. Warra kamiyyuu isa durii irratti dhiisuu encryption silaa waan dadhabaa ati kuufattu isaan taasisa ture: nama cabsu kamiinuu dubbifamuu danda'u har'a kirpitoogiraafii, ergaawwan mataan isaanii hammam of eeggannoodhaan yoo cufaman iyyuu.

Dubbifamuu danda'aa turuu Bitchat

Bitchat bifa ergaa Nymchat dubbisuu hin danda'u, kanaaf seenaa keessatti Nymchat kooppii lammaffaa kan ergaa hunda bifa Bitchat'n nama itti fayyadamuu danda'u kamiifuu — which, for someone dhageessee hin beekne, nama hunda jechuudha.

Beeksisni armaan olii tilmaama sana akka hin barbaachifne taasisa. Namni tokko maxxansee yoo jiraate Nymchat hojjechaa jira, kanaaf waraabbii Bitchat ni gatama ergaan cimaan qofti ergama. Yoo isaan hin qaban, wanti jijjiirame hin jiru: ammallee bifa lamaan argatu, sirriitti akkuma duraanii, kanaaf homaa hin jiru ati ergitu kan hin dubbifamne ta'uu danda'a sababiin isaas appichi maamila kam akka fayyadamu dogoggoraan tilmaameera.

Akkuma icciitii mataa isaa, kun ofumaan waan ta'eef qindaa'ina hin qabu.

Maaliif sochii ummataa irraa qofa tilmaamuun hin danda'amu

Nymchat sochii chaanaalii ummataa irraa eenyu maal akka hojjechaa jiru infer gochuu danda'a, akkasumas ni hubata namoota dafanii. Garuu yaadni sun darbee darbee dogoggora, asitti dogoggora ta’uu jechuudha nama tokkoof ergaa appiin isaanii banuu hin dandeenye erguun, dogongora fi irra deebi'anii yaaluun hin danda'amu. A maxxanfame beeksisni barreessaa isaatiin kan mallatteefame waan ta’eef fakkeessuun waan hin danda’amneef bakka isaa itti fayyadama.

Chaat garee keessatti

Ergaawwan garee duraanuu tokkoon tokkoon miseensaaf addaan icciitii ta'aniiru, kanaaf gareen tokko gosa lamaan walitti makuu danda'a bilisaan — miseensonni maamiltoonni isaanii isa deeggaran icciitii cimaa argatu, kanneen hafan immoo istaandaardii tokko, gareen immoo karaa lamaanuu akka idileetti hojjeta.

Sababa kanaan ergaan garee tokko yeroo qofa kuwantum-resistant jedhamee mallatteeffama tokkoon tokkoon miseensa akkasitti fudhate. Yoo waraabbii tokko illee jijjiirraa istaandaardii fayyadame, waraabbii sun kanuma qabata ergaa, kanaaf ergaan sun akka waliigalaatti akkuma waraabbii isaa isa dadhabaa qofa eegumsa qaba. Appichi akkas jedha "miseensota 10 keessaa 8f kuwantum-resistant" jechuun ol naannessuu caalaa.

Chaat gareenis kan isaanii eegu furtuuwwan yeroo tokkoo naanneffachuu, kanneen eenyu akka garee tokko keessa jiru dhoksan nama rileey ilaalu kamirraayyuu. Eegumsi sun kan hin tuqamnee fi akkuma hojjete hojjeta.

Baajii dubbisuu

Ergaan dhuunfaa fi ergaan garee hundi xiqqoo of keessaa qaba... gaachana lukkoo sana dhiyootti. Mallattoo kamiyyuu tuquun maal akka agarsiisu ibsa.

Maarqos	Hiika
Paadlock jedhamu	Eenyuutu erge — mallattoon barreessaa himatame waliin walsimuu fi dhiisuu isaa.
Gaachana	Quantumirratti dursa. Garaun lamaan koodii post-quantum kan isaanii qabachaa turan, akkasumas jijjiirri walitti dhufeenya (hybrid) ergaa kanaa duubee hundaaf kan itti fayyadamame ture.
Gaachana dashed	Harka tokkoon qantumii-mormuu — ergaa garee muraasni qaphii eegame kan miseensonni muraasni argatan. Sababni isaas warri biroo barreeffama wal-fakkaataa sana qabatanii waan jiraniif, ergaa kana walumaagalatti akka ergaa karaa aadaa itti hidhamuutti ilaali.
Harkifataa kan xannaffame	Qantiimaa ittisuu hin danda'u. Iccitii NIP-44 kan ajajamaa — hamma ammaatti iccitii dhumaa hanga dhumaatti (end-to-end) kan qabu, akkasumas hamma har'aatti namoota hirmaattotaa dhihoo ala kan hin dubbisne.
Gaachana hin qabu	Ergaa kan qindeeffame miti. Ergaan kanaalota ifaatiin kanarraa relay irratti ijaarsaan dubbifamuu kan danda'udha, kanaaf mallattoo qindeessaa hin dhimmatamu.

Gaachanaan ergaa kofloofame irratti yoomiyyuu ni argama, akkasumas deebiin isaa "lakki" yoo ta'e ifatti dubbata. Mallattoon isaa waan dhabame tokko dubbiin isaa addaan ba'uu dhiisuu danda'a — kunis "quantum-resistii hin qabu", "ijarsi kun baay'ee durii dha", yookaan "mallattoon sun mo'eeera" jechuu danda'a — mallattoon nageenyaa kan mallattoo mo'ee irraa addaan baafamuu hin dandeenye immoo waa hin siif himu.

Inni quba sana bakka bu'uu mannaa isaan bira dhaabbata sababiin isaas lamaan gaaffiiwwan garaagaraa deebisu waan ta'aniif, akkasumas ergaan tokko tokko malee ta'uu danda'a — kuuntamiif resistii qabu garuu ergaa hin mirkanaafamne irraa, yookaan mirkanaafame garuu karaa aadaa sirraa'e.

Erriin duraan hangaa kan irraan siriitame barabbar qabaatu. Wanti lamaanun gareen tokko tokkoan dhimma "quantum-resistant" irratti argamuu dura ergame, walii galtee aadaa kanaan cufeera, barreeffamni mallattoo (ciphertext) sunis raayiiwwan irratti eeggaa jira — erga raawwatamee booda deebisanii cufuun hin danda'amu. Kun ariitii "ammuma walitti qabi, booda hiiki" (harvest-now-decrypt-later) kan fooyya'insi kun gara fuulduraatti xumuru dha; kanaaf, mallattoon isaa agarsiisu sun dogoggora osoo hin taane, deebii dhugaa dha.

Waan hin hojjenne

Kunis eegumsa... qabiyyee kan ergaawwan keessanii. Kutaa hunda of hin godhu Nostr quantum-proof, fi waa'ee garaagarummaa isaa sirrii ta'uun gatii qaba.

Mallattoon ammallee secp256k1 dha. Nostr eenyummaa Schnorr waliin mallatteessuu irratti kaarvii walfakkaataa. Mormituu duraan kompiitara kuwantum hojjetu qabu tokko forge a mallatteessuu fi yeroo qabatamaa keessatti nama fakkeessuu. Wanti waljijjiirraan walmakaa dhaabu dubbisuudha tiraafikaa galmaa’e — iccitii malee mirkaneessuu miti.
Iccitii fuulduraa hin jiru. Hiikni lamaanuu yeroo dheeraaf jiraatu: NIP-44 hiika isaa kan keetiirraa... nsec, fi toorri post-quantum furtuu ML-KEM kan keessan duubatti walitti qaba nympq1… koodii. Ergaan hundi qabiyyee (encapsulation) haaraa argata, kanaafii furtii ergaa tokkoo ergaa itti aanu hin banu — garuu eenyuuniyyuu furtii yeroo dheeraa sana harka isaa keessa argate, waantota isaan galmeessan hunda dubbisuu danda'a, waantota sana booda dhufe qofa miti. Sun immoo... ergaawwan dhumachaa jiran hir'isuu, kunis sababa amalli kun furtuu fudhatamu irratti osoo mannaa, ammas walitti qabanii booda hiikuuf kan xiyyeeffatu ta'uufi.
Meetadaataan hin jijjiiramne. Rileey ammallee taatee tokko akka itti xiyyeeffate ni arga furtuu, fi tilmaamaan yoom. Sunis kan qabamu kennaa marachuu fi furtuu yeroo tokkoo, kan jedhu miti kana.
Bluetooth meshiin hin haguugamu. Ergaa dabarsifame shira Noise XX session keessa deema, kan inni ammaa qaban fi cimaa ta'ee, garuu jijjiirraa furtii (key exchange) klassikaa ta'edha — kanaafuu, namoota Nymchat lamaan gidduutti illee, laaja post-quantum hin qabu. Mallattoon (badge) kunis kana agarsiisa: ergaan mesh irratti dhiyaatu "quantum-resistant" jedhamee hin mallatteessamu. Itti dabaluun immoo 'handshake' ofii isaa jijjiiruu jechuudha, kan namoota lamaan irratti yeroo tokkotti raawwatamuu qabu, deebisanii itti fayyadamuu kan hin dandeenye fi Bitchat keessatti dubbisamuu kan danda'u ta'ee.
Koodiin deebisanii keessan waan lammaffaa eeguuf barbaadamu dha. ... irraa jalqaba nympq1 fi isaa keessatti argatta Odeeffannoo Nym keetii, kan paanelliin kee walitti dhufe keessatti nsec — nym kee tuqi, erga sana booda “Nym kanaa koodii iccitii fi koodii deebisanii argachuu agarsiisi” jedhi. Kee nsec Ofii isaatiin furtuu post-quantum kee hin ijaarru — sababni inni itti milkaa'u sana dha — kanaaf, yoo meeshaan tokko tokko koodii sana hin qabne fi ati kophii isaa hin qabne ta'e, wanti koodii sanaan hidhame sana irra deebiin banamuu hin danda'u. Akkaataa deebisanii sirreessuu (reset gochuu) hin jiru, namni gaafattu hin jiru. Kuufi bakka ati kan kee itti kuufatte... nsec.
Waan gama biraa hojjetu eeguu hin danda’u. Fudhataan ammallee screenshot kaasuu danda'a, . ergaa waraabuu ykn qabachuu.

Kun ejjennoo walfakkaataa Signal fooyya'iinsa kuwantum boodaa mataa isaatiin fudhatudha: jijjiirraa furtuu sirreessuu amma, sababiin isaas kutaan haleellaan tokko duubatti deebi’ee hojjechuu danda’u sun waan ta’eef, mallattoo akka a yeroo istaandardiin wal qabatu rakkoo adda ta’e.

Hojii sakatta'uu

Hojiirra oolchisiisuun ML-KEM kan amanamummaa qabu irratti qorumsiiruun jira. veektaroota yaalii NIST maxxansa faaf FIPS 203 irratti kan argamu, kanaafuu, ofuma isaa qofa irratti osoo hin taane, kaayyoo (standard) itti hirkatu irratti hordofama. Appii weebii fi appii moobaayiliin dabalataan, odeeffannoo tajaajila (test vectors) wal-ta'aa irratti hirkatu, kun immoo ergaan tokko kan barreeffame inni tokko akka inni kaan dubbisu taasisu ni mirkaneessa.

Lamaanis Madda banamaa AGPL-3.0 jala, fi ijarreen appii weebii irra deebisanii uumuu danda'an — ilaali ijaarsa tokko mirkaneessuu.

Gadi fageenyaan deemu: Walii Galtee Muucii Kan Quantum Booda Nymchat keessatti — waraqaa-bal'aa teeknikaa waa'ee akkamitti furtii ML-KEM galmee malee akka raawwatamu, ijaarsa sirrii makaa furtii (key exchange) lamaan walitti maku, fi dizaayiniiwwan dhiisaman irratti.